Punjabi PSSSB Practice 85

ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਖ ਫ਼ਰੀਦੁੱਦੀਨ ਗੰਜੇਸ਼ਕਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦੀਪ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1173 ਇਸਵੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਹਿਰਾ (ਹੁਣ ਦਾ ਪਾਕਪਤਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰ ਪਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪਿਆਰ, ਤਿਆਗ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਫ਼ੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਚਿਸ਼ਤੀ ਮਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ - ਪਿਆਰ ਰਾਹੀਂ ਰੱਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਆਤਮਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕਰ ਦਾ ਦਾਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਗੰਜੇਸ਼ਕਰ" - ਅਰਥਾਤ "ਸ਼ੱਕਰਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ" - ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸੰਸਾਰੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਰੱਬ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਦਗੀ, ਗਹਿਰਾਈ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਮਿਲਾਪ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮੂਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ - "ਫ਼ਰੀਦਾ ਬੁਰੇ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਿ, ਘੁਸਾ ਮਨ ਨ ਹੰਢਾਇ; ਦੇਹੀ ਰੋਗੁ ਨ ਲਗਈ, ਪਲੈ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਪਾਇ।" - ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਜਵਾਬ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਸੰਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਤਮਿਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਰੱਬ ਕਿਸੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ ਪਾਕਪਤਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸਬਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ, ਸਭ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰੋ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੋ।