Punjabi PSSSB Practice 83

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਦਸੰਬਰ 1666 ਨੂੰ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ, ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹਾਦਰ, ਸਿੱਖਿਆ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਤੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਹਿੰਦੂਆਂ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤੇ, ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਵਚਨ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੌਮ ਨੂੰ ਐਸਾ ਬਣਾਉਣਗੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰੀ ਅੱਗੇ ਕਦੇ ਨਾਹ ਝੁਕੇ। 1699 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵੈਸਾਖੀ ਦੇ ਦਿਨ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਧਾਰਮਿਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸੈਨਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। "ਖਾਲਸਾ ਮੇਰੋ ਰੂਪ ਹੈ ਖਾਸ, ਖਾਲਸੇ ਮਹਿ ਹੌਂ ਕਰੌਂ ਨਿਵਾਸ" - ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਗੌਰਵ ਅਤੇ ਅਡਿੱਗਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਰੋਤ ਬਣੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਬਣਾਏ - ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਹਿਮਤ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਮੋਹਕਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਧਰਮ ਲਈ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ - ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ, ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ - ਨੂੰ ਵੀ ਧਰਮ ਲਈ ਬਲੀਦਾਨ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵੰਤ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿਗੇ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਨਸਾਫ਼, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯੁੱਧ ਲੜੇ ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਬਦਲੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ "ਸਵਾ ਲਾਖ ਸੇ ਏਕ ਲੜਾਊਂ," ਅਰਥਾਤ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਵੀ ਸਵਾ ਲੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਉਸਦਾ ਮਨੋਬਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। 1708 ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਜੋਤ ਸਮਾਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਨਿਆਂ ਲਈ ਲੜੇ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਅਨਿਆਇ ਅੱਗੇ ਝੁਕੇ ਨਾ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਨਹੀਂ, ਸੱਚੇ ਯੋਧੇ, ਕਵੀ, ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ।