Punjabi PSSSB Practice 78

ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1563 ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਭਾਨੀ ਜੀ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਅਤਿ ਨਿਮਰ, ਪ੍ਰੇਮਮਈ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਰੁਝਾਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਤਾ 1581 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਤਮਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਤਾ, ਦਇਆ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮਿਲਾਪ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ (ਸੁਵਰਨ ਮੰਦਰ) ਦੀ ਨਿਰਮਾਣ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਖੋਦੇ ਗਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਤਮਕ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਚਾਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ - ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਹਰ ਜਾਤ, ਧਰਮ ਤੇ ਕੌਮ ਲਈ ਖੁੱਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਆਤਮਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਆਦੀ ਗ੍ਰੰਥ (ਅਰਥਾਤ ਅੱਜ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ) ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸੁਰਖਿਅਤ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ ਸਿੱਖ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਤੇ ਭਗਤ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਜੀਵਨ-ਮਾਰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਿਹਨਤ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਹਨ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ - ਉਹ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਵਧੀ, ਤਦ ਸ਼ਾਹੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਮੰਨਿਆ। 1606 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਤਸ਼ੱਦਦ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਪਦੇ ਤਵੇ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਰਮ ਰੇਤ ਨਾਲ ਸੇਕਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਨਿਕਲਿਆ - "ਤੇਰਾ ਭਾਣਾ ਮਿੱਠਾ ਲਾਗੈ।" ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਲੀਦਾਨ ਦੀ ਉੱਚਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ - ਇੱਕ ਐਸਾ ਗੁਰੂ ਜਿਸਨੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੋਨੇਲੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਸਿੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਗਮਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।