Punjabi PSSSB Practice 76

ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1479 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਬਸਰਕੇ ਗਿਲਾਂ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਗਹਿਰੇ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤ ਸਨ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਹਰੀਦੁਆਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰ 62 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਧਾਰਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਰ ਪਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1552 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਤਮਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ - ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਉਹੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਜੋਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਚਲਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੰਗਰ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਵੇ - ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤ, ਧਰਮ ਜਾਂ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਤੀ ਪ੍ਰਥਾ, ਪਰਦਾ ਪ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਔਰਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਹੀ ਸੱਚੀ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਏਕਤਾ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਸਮਾਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕਤਾ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ। ਉਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਵਨ ਖੂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਵਾ ਬਣਵਾਇਆ - ਜੋ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਗਠਿਤ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਤਮਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨਾ ਲਈ ਮੰਝੀਆਂ ਅਤੇ ਪੀੜੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੀ। ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਨੇ 1574 ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਲੀਲਾ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਨਾਲ ਜੋੜੇ, ਜੋ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਪਾਏ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਆਪਾ-ਭਾਵ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਤੰਭ ਹਨ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜਾਤ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਅਸਲ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇਆ।