Punjabi PSSSB Practice 75

ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1504 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਮੱਤੀ ਦੀ ਸਾਰਾਈ (ਮੌਜੂਦਾ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੰਜਾਬ) ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਫੇਰੂ ਮੱਲ ਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਮ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਨਾਮ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਸੀ। ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਦਿਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਲਹਿਣੇ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਰਾਹੀ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਮਰਤਾ, ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ - ਅੰਗਦ, ਅਰਥਾਤ "ਗੁਰੂ ਦਾ ਅੰਗ।" ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਮੂਲ ਲਿਪੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਪਹਿਚਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਵਾਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸਮਝ ਸਕਣ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖੇਡਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਖੇਬਾਜ਼ੀ (ਕੁਸ਼ਤੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੰਗਰ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਵਰਗ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾਤ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਗੁਰਮਤਿ-ਸੋਚ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਕਜੁਟਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ 1552 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਦੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਲੀਲਾ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਖੁਦ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜੀਅਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਐਸੇ ਆਧਾਰ-ਸਤੰਭ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।