Punjabi PSSSB Practice 74

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁੰਜ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1469 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਤਲਵੰਡੀ (ਮੌਜੂਦਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਮਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ - ਜਿੱਥੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਟੜਪਨ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਐਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੱਚ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ - "ਨਾ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ" - ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਉਸਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਇਮਾਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ "ਇਕ ਓਅੰਕਾਰ" ਦੀ ਧਾਰਣਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹੈ - ਜੋ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਇੱਕ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹਨ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਊਣ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਜੀਊਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਇਆ ਕਿ ਧਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੱਚੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰਕ ਮੋਹ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਠ ਕੇ ਚਾਰ ਉੱਦਾਸੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਨੇਪਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਮੱਕਾ-ਮਦੀਨਾ ਤੱਕ ਗਏ। ਹਰ ਥਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਚ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਵੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਿਹਨਤ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੰਡ (ਕੀਰਤ ਕਰੋ, ਨਾਮ ਜਪੋ, ਵੰਡ ਛਕੋ) ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਧਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਰਾਹ ਕਿਸੇ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ - "ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ।" 1539 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਜੋਤੀ ਜੋਤ ਸਮਾਏ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅੱਜ ਵੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਰਾਹ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਕ ਹਨ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਗੁਰੂ ਸਨ - ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਦਿਵਾਈ ਅਤੇ ਸੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ।