Punjabi PSSSB Practice 70

ਜਹਾਂਗੀਰ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਨੂਰੁੱਦੀਨ ਮੁਹੰਮਦ ਸਲੀਮ ਸੀ, ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1605 ਤੋਂ 1627 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਕਬਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਨੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਕਲਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਨਰਮ, ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਆਰਾਧਕ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਕਲਾ, ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ - "ਸੰਸਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ" - ਸਿਰਫ਼ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਲੀ ਇਨਸਾਫ਼ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ "ਜ਼ੰਜੀਰ-ਏ-ਅਦਲ" (ਨਿਆਂ ਦੀ ਜੰਜੀਰ) ਉਸਦੀ ਇਨਸਾਫ਼ਪਸੰਦ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ - ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਲੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਲਟਕਾਈ ਉਸ ਜੰਜੀਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੱਕ ਅਵਾਜ਼ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ "ਇਨਸਾਫ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ" ਬਣਾਇਆ। ਉਸਦਾ ਦਰਬਾਰ ਕਲਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ - ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ, ਸੰਗੀਤ, ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਦੀ ਚਮਕ ਉਸਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ। ਨੂਰਜਹਾਂ, ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਪਤਨੀ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸਮਰੱਥ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੇ - ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੂਤ ਸਰ ਥਾਮਸ ਰੋ ਦਾ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ "ਤੁਜ਼ੁਕ-ਏ-ਜਹਾਂਗੀਰੀ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਹੈ। 1627 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਮੁਗਲ ਕਲਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਰਹੀ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ।