Punjabi PSSSB Practice 65

ਦਿਵਾਲੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਉਤਸਾਹ ਦਾ ਅਦਵਿਤੀਯ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਕੇਵਲ ਦੀਆਂ ਬਲਾਉਣ ਜਾਂ ਘਰ ਸਜਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੰਧਕਾਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਅਗਿਆਨਤਾ 'ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ 'ਤੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ ਦੀ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਣਵਾਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਯ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਦੀਆਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਤੇ ਆਤਮਿਕ ਉੱਤਥਾਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿਵਾਲੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਗੁਵਾਲਿਯਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਨੂੰ "ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ" ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦੀਆਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੇ ਸੰਗੀਤਮਈ ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਮੰਜ਼ਰ ਆਤਮਕ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਵਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ - ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ ਜੋ ਲੋਭ, ਅਹੰਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਪੱਖ ਵੀ ਗਹਿਰੇ ਹਨ। ਵਪਾਰਕ ਵਰਗ ਲਈ ਇਹ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਖਾਤੇ ਦੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਰਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹਨ। ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਦਿਵਾਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇਸਦੀ ਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਾ ਅਕਸਰ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਦਿਵਾਲੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅੰਧਕਾਰਮਈ ਸੋਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਜੋਤ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ। ਜਦੋਂ ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦਇਆ, ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਲੇਗੀ, ਤਦ ਹੀ ਸੱਚੀ ਦਿਵਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ। ਦਿਵਾਲੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਚਮਕ-ਧਮਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੈ - ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜੋ ਸਦੀਵ, ਅਮਰ ਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ।