Punjabi PSSSB Practice 63

ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਰਚਨਾਕਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਆਧਿਆਤਮਿਕਤਾ, ਰੂਹਾਨੀ ਤਰੰਗ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਅਮਰ ਸਰੋਤ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਭਗਤ ਕਬੀਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਭਾਵਨਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਤਾ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਸੰਗਮ ਹੈ। 5 ਦਸੰਬਰ 1872 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਤੌਰ ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਯਾਤਰਾ "ਸੁੰਦਰ ਜਨ" ਅਤੇ "ਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ" ਵਰਗੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ "ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ", "ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਹਾਰ" ਅਤੇ "ਮਤਵਾਲੇ" ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਵਰਤਿਤ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਕਲਾਤਮਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਤਲਾਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਤਮਕ ਉਤਕ੍ਰਾਂਤੀ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰੂਪਕਾਤਮਕ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਹੈ - ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਰੂਹਾਨੀ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਚਿੱਤਰਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਫੁੱਲ, ਬੱਦਲ ਜਾਂ ਲਹਿਰ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ" ਪੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ। "ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨੀ" ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਥਾਵਾਂ ਨੇ ਆਤਮਕ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ, ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਤ੍ਰਿਕੁਟ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1953 ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਵੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਨਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸੰਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਸ ਮੌਕਾਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਜੋਤ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਜੋ ਕਦੇ ਮੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ - ਉਹ ਜੋਤ ਜੋ ਆਤਮਿਕ ਉਜਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।