Punjabi PSSSB Practice 22

ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਰਜਿਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਬਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਧਾਇਆ। ਪਰ ਬਾਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ, ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਨ। ਕੀ ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ? ਹਾਂ! ਬਾਬਰ ਖੁਦ ਕਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਗਾ ਕੇ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ੩ ਸੰਗੀਤਕਾਰ-ਸਿਤਾਰ, ਬੰਸਰੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਦਕ-ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਿਹਲਾ ਸਮਾਂ ੨-੩ ਘੰਟੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਰਸੀਲੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ੧੦੦% ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਬਰ ਨੇ "ਤੁਜ਼ਕੇ ਬਾਬਰੀ" ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰੇ ੧ ਪੁਸਤਕ ਵੀ ਲਿਖੀ। ਹਮਾਯੂੰ ਨੇ ਵੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖੇ। ੧੫੩੫ ਵਿੱਚ ਮਾਂਡੂ ਜਿੱਤਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬੱਚੂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨ ਬਖਸ਼ੀ, ਸਗੋਂ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਹਮਾਯੂੰ ਦੀਆਂ ਦਾਅਵਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ੧੦੦% ਰਸ ਘੋਲਦਾ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ। ਉਹ ਖੁਦ ਗਵੱਈਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੁਰ-ਤਾਲ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ੩੫ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ, ਜੋ ੭ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਭਾਗ ਹਫਤੇ ਦੇ ੧ ਦਿਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਦੇਸੀ ਅਤੇ ਪਰਦੇਸੀ-ਹਿੰਦੂ, ਇਰਾਨੀ, ਤੁਰਾਨੀ, ਕਸ਼ਮੀਰੀ-ਮਰਦ-ਔਰਤ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ। ਅਬੁਲ ਫਜ਼ਲ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਕਬਰ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਸਮਝ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਗਾਰਾ ਵਜਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਗਾਇਕੀ ਲਾਲਾ ਕਲਾਵੰਤ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ। ਬਾਜ਼ ਬਹਾਦਰ ਖਾਨ, ਮਾਲਵਾ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸੁਲਤਾਨ, ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਅਕਬਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ੧੦੦੦ ਦੀ ਮਨਸਬਦਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਗੀਤ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਦਰਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ੧੦੦% ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਪੰਨ ਕੀਤਾ। ੨੦੨੫ ਵਿੱਚ, ਸੰਗੀਤ ਕਲਾ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ੫ਵੀਂ ਤੋਂ ੧੨ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ੫ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾ ਕੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਪੰਗਤ ਕਰੋ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ?