Punjabi PSSSB Practice 4

ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੇ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਸ਼ੇਰ-ਦਿਲ ਯੋਧੇ ਸਨ ਜੋ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ (੧੬੬੬-੧੭੦੮ ਈਸਵੀ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ੧੬੯੯ ਈਸਵੀ (ਸੰਵਤ ੧੭੫੬) ਵਿਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਸਾਜ਼ਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਲੜਨਾ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ - ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ, ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ। ਇਹਨਾਂ ਚਾਰਾਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ "ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਤੇ ਬਲਿਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਾਰਾਂ ਹੀ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਖ਼ਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਨੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰਾਂ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਹੌਸਲੇ, ਸ਼ੇਰਦਿਲੀ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ੨੬ ਜਨਵਰੀ ੧੬੮੭ ਈਸਵੀ ਨੂੰ (ਸੰਵਤ ੧੭੪੩, ਮਹੀਨਾ ਮਾਘ, ਸੁਦੀ ੪) ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਪਾਉਂਟਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। "ਅਜੀਤ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - ਅਜਿੱਤ, ਜਿੱਤਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਸੂਰਵੀਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਘੇਰੇ ਦੌਰਾਨ ੧੭੦੪ ਈਸਵੀ (ਸੰਵਤ ੧੭੬੧) ਵਿੱਚ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਕੇਵਲ ੧੭ ਸਾਲ ਸੀ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ੧੪ ਮਾਰਚ ੧੬੯੧ ਈਸਵੀ ਨੂੰ (ਸੰਵਤ ੧੭੪੭, ਮਹੀਨਾ ਚੇਤ, ਸੁਦੀ ੭, ਐਤਵਾਰ) ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। "ਜੁਝਾਰ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - ਯੋਧਾ, ਲੜਨ ਵਾਲਾ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਯੁੱਧ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ੧੭੦੪ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਚਮਕੌਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ - ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ - ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ। ਜੁਝਾਰ ਸਿੰਘ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ੧੪ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਓਛਾਵਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ੧੭ ਨਵੰਬਰ ੧੬੯੬ ਈਸਵੀ ਨੂੰ (ਸੰਵਤ ੧੭੫੩, ਮਹੀਨਾ ਮੱਘਰ, ਵਦੀ ੧, ਬੁੱਧਵਾਰ) ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। "ਜੋਰਾਵਰ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - ਬਹਾਦੁਰ। ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਰਹਿੰਦ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਮੁਗਲ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਿਰਫ਼ ੯ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਟ ਕੇ ਕਿਹਾ - "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੇ।" ਇਸ ਅਡਿੱਗਤਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਹੀ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਬੁਰਜ ਵਿੱਚ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਚੁਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ੨੫ ਫ਼ਰਵਰੀ ੧੬੯੯ ਈਸਵੀ ਨੂੰ (ਸੰਵਤ ੧੭੫੫, ਮਹੀਨਾ ਫੱਗਣ, ਸੁਦੀ ੧੧, ਬੁੱਧਵਾਰ) ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਜੀਤੋ ਜੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। "ਫਤਿਹ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ - ਜਿੱਤ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ੭ ਸਾਲ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਅਟੱਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਜੋਰਾਵਰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧੇ-ਸਪਾਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੇ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਵੀ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਬੁਰਜ ਵਿਚ ਜੀਵੰਤ ਚੁਣ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।